ΚΑΤΕΘΕΣΕ ΤΟ ΕΔΜΝ ΤΙΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΤΟΝ ΟΟΣΑ. Για το ΕΣΠΑ 2021-2027 και τα διαρθρωτικά ταμεία

Στη Συνάντηση εργασίας της ενίσχυσης της πολυεπίπεδης Διακυβέρνησης, να σημειωθεί ότι το Ελληνικό Δίκτυο Μικρών Νησιών ήταν ο μοναδικός συνομιλητής με την επιτροπή που εκπροσωπούσε δήμους μικρών νησιών.


15.01.2019

 

 

Κατατέθηκαν στην Ομάδα του ΟΟΣΑ οι προτάσεις του Ελληνικού Δικτύου Μικρών Νησιών σχετικά με την νέα προγραμματική περίοδο μετά το 2020 και τα διαρθρωτικά ταμεία. Τα στοιχεία αυτά θα χρησιμοποιηθούν και  στη χώρα μας για τη νέα Χρηματοδοτούμενη περίοδο 2021-2027.

 

Στο πλαίσιο διαμόρφωσης της Στρατηγικής για την Περιφερειακή Ανάπτυξη στην Ελλάδα μετά το 2020, Η Υπηρεσία διαρθρωτικών αλλαγών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (SRSS) σε συνεργασία με το Υπουργείο Οικονομίας και Ανάπτυξης, ανέθεσε στον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης – ΟΟΣΑ την εκπόνηση μελέτης με τίτλο: «Περιφερειακή Πολιτική της Ελλάδας μετά το 2020».  Την Ομάδα εκτός από τα στελέχη του ΟΟΣΑ συμπλήρωναν και οι καθηγητές κος Γ.Πετράτος από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και κος Γ. Ψυχάρης από το Πάντειο Πανεπιστήμιο με τα Ινστιτούτα περιφερειακής Ανάπτυξης των.

 

Η εν λόγω μελέτη θα αποτελέσει μεταξύ των άλλων και σημαντική εισροή για την διαμόρφωση των διαρθρωτικών αναπτυξιακών και περιφερειακών πολιτικών της επόμενης προγραμματικής περιόδου 2021-2027. Σε αυτές τις συναντήσεις εργασίας  το Ελληνικό Δίκτυο Μικρών Νησιών κατέθεσε τις προτάσεις του και την υφιστάμενη εμπειρία του για την αντιμετώπιση των προβλημάτων και τον εντοπισμό των πλέον αποτελεσματικών διαδικασιών, πολιτικών και προτεραιοτήτων για την επόμενη προγραμματική περίοδο.   Η κύρια θεματική ενότητα η οποία και τέμνει κάθετα το σύνολο των επιμέρους ενοτήτων για τα ελληνικά μικρά νησιά είναι η Καλή διακυβέρνηση και διοικητική Ικανότητα των μικρονησιωτικών δήμων, η οποία και πραγματοποιήθηκε στη Ρόδο.

Το κύριο πλαίσιο των συναντήσεων εργασίας απασχολήθηκε με τις στρατηγικές – θεματικούς στόχους:

  1. Ενίσχυση της πολυεπίπεδης Διακυβέρνησης.
  2. Ενίσχυση της Ανταγωνιστικότητας, ελκυστικότητας του Τουρισμού, έρευνας και καινοτομίας και έξυπνης εξειδίκευσης.
  3. Υποστήριξη της Χωρικής συνοχής, της αστικής και αγροτικής ανάπτυξης.
  4. Προώθηση της Βιώσιμης Απασχόλησης, της κοινωνικής ένταξης, της εκπαίδευσης, κατάρτισης και δια βίου μάθησης.
  5. Προώθηση των βιώσιμων μεταφορών και βελτίωσης των υποδομών των δικτύων.
  6. Επενδύσεις στην Γεωργία, Ναυτιλία και Αλιεία.
  7. Διατήρηση και προστασίας του περιβάλλοντος και προώθηση της αποδοτικότητας των πόρων.

 

Να σημειώσουμε ότι για τα Ελληνικά μικρά νησιά και οι επτά τομείς τέμνονται στο κεφάλαιο της Διακυβέρνησης μιας και κύρια και πάγια αρχή μας είναι ότι το σύνολο των τομέων έχει ως αναγκαία και ικανή συνθήκη την ενδυνάμωση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης ως μοχλό ανάπτυξης. Η Χωρική συνοχή είναι η Ικανή και Αναγκαία συνθήκη για να έχουμε Βιωσιμότητα και ανάπτυξη στα νησιά. Είναι θεμελιώδη ανθρώπινο δικαίωμα και η Δημιουργία Ξεχωριστού Ταμείου ΕΙΔΙΚΟΥ ΣΚΟΠΟΥ  σε Εθνικό και Περιφερειακό Επίπεδο επιτρέπει την εξισορρόπηση  των συνθηκών της χωρικής συνοχής για τα μικρά νησιά.

 

 

 

Κατατέθηκαν στην Ομάδα του ΟΟΣΑ οι προτάσεις του Ελληνικού Δικτύου Μικρών Νησιών σχετικά με την νέα προγραμματική περίοδο μετά το 2020 και τα διαρθρωτικά ταμεία. Τα στοιχεία αυτά θα χρησιμοποιηθούν και  στη χώρα μας για τη νέα Χρηματοδοτούμενη περίοδο 2021-2027.

 

Στο πλαίσιο διαμόρφωσης της Στρατηγικής για την Περιφερειακή Ανάπτυξη στην Ελλάδα μετά το 2020, Η Υπηρεσία διαρθρωτικών αλλαγών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (SRSS) σε συνεργασία με το Υπουργείο Οικονομίας και Ανάπτυξης, ανέθεσε στον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης – ΟΟΣΑ την εκπόνηση μελέτης με τίτλο: «Περιφερειακή Πολιτική της Ελλάδας μετά το 2020».  Την Ομάδα εκτός από τα στελέχη του ΟΟΣΑ συμπλήρωναν και οι καθηγητές κος Γ.Πετράτος από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και κος Γ. Ψυχάρης από το Πάντειο Πανεπιστήμιο με τα Ινστιτούτα περιφερειακής Ανάπτυξης των.

 

Η εν λόγω μελέτη θα αποτελέσει μεταξύ των άλλων και σημαντική εισροή για την διαμόρφωση των διαρθρωτικών αναπτυξιακών και περιφερειακών πολιτικών της επόμενης προγραμματικής περιόδου 2021-2027. Σε αυτές τις συναντήσεις εργασίας  το Ελληνικό Δίκτυο Μικρών Νησιών κατέθεσε τις προτάσεις του και την υφιστάμενη εμπειρία του για την αντιμετώπιση των προβλημάτων και τον εντοπισμό των πλέον αποτελεσματικών διαδικασιών, πολιτικών και προτεραιοτήτων για την επόμενη προγραμματική περίοδο.   Η κύρια θεματική ενότητα η οποία και τέμνει κάθετα το σύνολο των επιμέρους ενοτήτων για τα ελληνικά μικρά νησιά είναι η Καλή διακυβέρνηση και διοικητική Ικανότητα των μικρονησιωτικών δήμων, η οποία και πραγματοποιήθηκε στη Ρόδο.

Το κύριο πλαίσιο των συναντήσεων εργασίας απασχολήθηκε με τις στρατηγικές – θεματικούς στόχους:

  1. Ενίσχυση της πολυεπίπεδης Διακυβέρνησης.
  2. Ενίσχυση της Ανταγωνιστικότητας, ελκυστικότητας του Τουρισμού, έρευνας και καινοτομίας και έξυπνης εξειδίκευσης.
  3. Υποστήριξη της Χωρικής συνοχής, της αστικής και αγροτικής ανάπτυξης.
  4. Προώθηση της Βιώσιμης Απασχόλησης, της κοινωνικής ένταξης, της εκπαίδευσης, κατάρτισης και δια βίου μάθησης.
  5. Προώθηση των βιώσιμων μεταφορών και βελτίωσης των υποδομών των δικτύων.
  6. Επενδύσεις στην Γεωργία, Ναυτιλία και Αλιεία.
  7. Διατήρηση και προστασίας του περιβάλλοντος και προώθηση της αποδοτικότητας των πόρων.

 

Να σημειώσουμε ότι για τα Ελληνικά μικρά νησιά και οι επτά τομείς τέμνονται στο κεφάλαιο της Διακυβέρνησης μιας και κύρια και πάγια αρχή μας είναι ότι το σύνολο των τομέων έχει ως αναγκαία και ικανή συνθήκη την ενδυνάμωση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης ως μοχλό ανάπτυξης. Η Χωρική συνοχή είναι η Ικανή και Αναγκαία συνθήκη για να έχουμε Βιωσιμότητα και ανάπτυξη στα νησιά. Είναι θεμελιώδη ανθρώπινο δικαίωμα και η Δημιουργία Ξεχωριστού Ταμείου ΕΙΔΙΚΟΥ ΣΚΟΠΟΥ  σε Εθνικό και Περιφερειακό Επίπεδο επιτρέπει την εξισορρόπηση  των συνθηκών της χωρικής συνοχής για τα μικρά νησιά.

 

Στη Συνάντηση εργασίας της ενίσχυσης της πολυεπίπεδης Διακυβέρνησης, να σημειωθεί ότι εκτός  από τους Δήμαρχους της Ρόδου και της Κέρκυρας, το Ελληνικό Δίκτυο Μικρών Νησιών ήταν ο μοναδικός συνομιλητής με την επιτροπή που εκπροσωπούσε δήμους μικρών νησιών.

 

Βασικές αρχές των θέσεων και Προτάσεις  του Ελληνικού Δικτύου Μικρών Νησιών:

  • Να παραμείνει και να ενισχυθεί το μοντέλο κάθε μικρό νησί και δήμος.
  • Στα μικρά νησιά δεν έχουμε Όσμωση των κοινωνιών μέσα από κοινές δράσεις με κάποιο διπλανό νησί και άρα ως εκ τούτου τα μικρά νησιά πρέπει να αντιμετωπίζονται αυτόνομα και συνθετικά. Προτείνουμε: Τα ελληνικά μικρά νησιά, να υπαχθούν, για το σύνολο των δράσεων τους σε ΕΙΔΙΚΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ.
  • Ο Κλεισθένης 1 μπορεί να χρησιμοποιηθεί και ως  εργαλείο αναλογικής έκφρασης και εκπροσώπησης του συνόλου των μικρονησιωτικών κοινωνιών. Προτείνουμε: Ελάφρυνσης των διαδικασιών έλεγχου των δήμων σε θέματα σκοπιμότητας και νομιμότητας αυτών, λόγω της νέας σύνθεσης των δημοτικών συμβουλίων, ιδιαίτερα όταν οι αποφάσεις του ΔΣ είναι Ομόφωνες.
  • Μικρά Νησιά και δείκτες.  Δεν έχουμε σήμερα δείκτες οι οποίοι να παρουσιάζουν την πραγματική εικόνα των μικρών νησιών. Προτείνουμε την  στήριξη της διαδικασίας της καταγραφής των πραγματικών δεικτών.
  • Το μοντέλο των συγχρηματοδοτούμενων έργων σε περιφερειακό η τομεακό επίπεδο δεν απέδωσε τα μέγιστα στα μικρά νησιά, λόγω και της διαφορετικής περιόδου ωρίμανσης ανά μικρό νησί της κάθε πρόσκλησης. Για το λόγο αυτό προτείνουμε την κατάτμηση μέρους των προγραμμάτων ανά δήμο και την έναρξη τους σύμφωνα με την ωριμότητα του ανά νησί – δήμο.
  • Τα σημερινά μοντέλα τεχνικής υποστήριξης δεν απέδωσαν τα αναμενόμενα. Σημαντική αιτία κωλυσιεργίας είναι  οι διαδικασίες και ο χρόνος πρόσληψης μόνιμου προσωπικού στους φορείς της κυβέρνησης και του χαμηλού ενδιαφέροντος της κάλυψης των θέσεων στους δήμους. Προτείνουμε: Δημιουργία Εξωτερικών Υποστηρικτικών Δομών ωρίμανσης και υλοποίησης έργων, μέσα από πιστοποιημένους φορείς ( Πανεπιστήμια, κλπ)
  • Στα μικρά νησιά κρίσιμα έργα δεν μπορούν να είναι και οικονομικά βιώσιμα. Προτείνουμε: την υπαγωγή σε εδικό καθεστώς η συντήρηση της λειτουργίας των έργων μετά την ολοκλήρωση της χρηματοδότησης τους.
  • Η ακτοπλοϊκή σύνδεση στα μικρά νησιά είναι αναπτυξιακό και βιώσιμο μέτρο για την ίδια την κοινωνία. Προτείνουμε: την δυνατότητα χρηματοδότησης από έσοδα του Δήμου δράσεων στήριξης της ακτοπλοϊκής σύνδεσης των νησιών, όπως ακριβώς μπορεί και σήμερα ένας μεγάλος αστικός δήμος να χρηματοδοτήσει τις αστικές του συγκοινωνίες.
  • Η Πολιτεία δεν κατάφερε με την είσπραξη του ΦΠΑ από τα μικρά νησιά να ανταποκριθεί στις ανάγκες των νησιών, ούτε στην εφαρμογή ισονομίας και ισοπολιτείας. Για το λόγο αυτό Προτείνουμε: Το Σύνολο του εισπραχθέντος ΦΠΑ από τα  μικρά νησιά να ενισχύει ως ΕΙΔΙΚΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ την Δημιουργία ΕΘΝΙΚΟΥ ΤΑΜΕΙΟΥ ΧΩΡΙΚΗΣ ΣΥΝΟΧΗΣ ΤΩΝ ΜΙΚΡΩΝ ΝΗΣΙΩΝ ( ιδιαίτερα στους τομείς των μεταφορών, των Υπηρεσιών κοινής ωφέλειας, των καυσίμων και των πρώτων υλών κλπ)
  • Λόγω αδυναμιών στελέχωσης και κάλυψης του συνόλου των αναγκών και των αναπτυξιακών ευκαιριών στα μικρά νησιά από το σημερινό σύστημα διακυβέρνησης, Προτείνουμε: Να επιτρέπονται οι διοικητικές κλπ συνέργειες, στήριξη παρακολούθηση και υλοποίηση προγραμμάτων των ΟΤΑ μικρών νησιών με εξωτερικούς φορείς και με το σύνολο των Νομικών προσώπων όπου συμμετέχουν ΟΤΑ, Πανεπιστήμια και τρίτους φορείς μετά από πιστοποίησης της ικανότητας τους από την κεντρική διακυβέρνηση.
  • Για να έχουμε  Χωρική συνοχή σε ένα μικρό νησί πρέπει η πολιτεία να λύσει τα βασικά θεμελιώδη δικαιώματα του νησιώτη κάτοικου, επισκέπτη και  επιχειρηματία. Προτείνουμε η Ενεργειακή Αυτονομία , η Ενεργειακή διασύνδεση των μικρών νησιών,  και η εξασφάλιση βασικών υπηρεσιών κοινής ωφέλειας ανά νησί να είναι πρώτος βασικός σχεδιασμός ανά μικρό νησί.
  •  Τα κέντρα Διοίκησης να  «κατέβουν σε επίπεδο περιφερειακής Διοίκησης» και όπου το Σύνταγμα της χώρας δεν διευκολύνει αυτό ( Άρθρο 24 του Συντάγματος), Προτείνουμε τότε η Πολιτεία να συστήσει Γνωμοδοτικό Τοπικό Συμβούλιο, το οποίο και θα εισηγείται στον φορέα πού έχει το δικαίωμα της υπογραφής, την πρόταση της κοινωνίας.
  • Η Χωρική Συνοχή στα μικρά νησιά πρέπει να βρίσκεται ανάμεσα σε δυο βασικές συνθήκες: Την Συνθήκη της Βιωσιμότητας και Ανάπτυξης ενός μικρού νησιού και την συνθήκη της Φέρουσας Ικανότητας αυτού.

 

 

Βασικά θέματα που συζητήθηκαν και προβλημάτισαν επίσης τα μέλη της επιτροπής ήταν και:

  1. Διασφάλιση της περιφερειακής Πολιτικής και της εφαρμογής των πολιτικών της.
  2. το Ζητούμενο της  ευρύτερης  εξατομίκευσης  των παρεμβάσεων.
  3. Πως οι μηχανισμοί οριζόντιοι και κάθετοι της διακυβέρνησης θα εναρμονισθούν ως πολιτικές σε εθνικό και Περιφερειακό Επίπεδο.
  4. Ποιος ο στόχος των κινήτρων και πως διασφαλίζεται η μέτρηση τους;
  5. Ποιος διασφαλίζεται η συμμετοχή της ΤΑ στους μηχανισμούς και στους θεσμούς διοίκησης;
  6. Τι γίνεται με αυτά που επιτρέπει το Ελληνικό θεσμικό πλαίσιο και η πολιτεία δεν τα στηρίζει;
  7. Να επαναπροσδιορισθεί τι σημαίνει διαφάνεια σε τοπικό επίπεδο και πώς αυτή οικοδομεί την τοπική ανάπτυξη;

Τέλος είναι ζοφερή η εικόνα και πραγματική: Όταν ακούμε περί εκσυγχρονισμού δημόσιας διοίκησης δεν θα πρέπει να μας διαφεύγει ότι για τα μικρά νησιά δεν υπάρχει καν διοίκηση.

 

 

 

Βασικές αρχές των θέσεων και Προτάσεις  του Ελληνικού Δικτύου Μικρών Νησιών:

  • Να παραμείνει και να ενισχυθεί το μοντέλο κάθε μικρό νησί και δήμος.
  • Στα μικρά νησιά δεν έχουμε Όσμωση των κοινωνιών μέσα από κοινές δράσεις με κάποιο διπλανό νησί και άρα ως εκ τούτου τα μικρά νησιά πρέπει να αντιμετωπίζονται αυτόνομα και συνθετικά. Προτείνουμε: Τα ελληνικά μικρά νησιά, να υπαχθούν, για το σύνολο των δράσεων τους σε ΕΙΔΙΚΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ.
  • Ο Κλεισθένης 1 μπορεί να χρησιμοποιηθεί και ως  εργαλείο αναλογικής έκφρασης και εκπροσώπησης του συνόλου των μικρονησιωτικών κοινωνιών. Προτείνουμε: Ελάφρυνσης των διαδικασιών έλεγχου των δήμων σε θέματα σκοπιμότητας και νομιμότητας αυτών, λόγω της νέας σύνθεσης των δημοτικών συμβουλίων, ιδιαίτερα όταν οι αποφάσεις του ΔΣ είναι Ομόφωνες.
  • Μικρά Νησιά και δείκτες.  Δεν έχουμε σήμερα δείκτες οι οποίοι να παρουσιάζουν την πραγματική εικόνα των μικρών νησιών. Προτείνουμε την  στήριξη της διαδικασίας της καταγραφής των πραγματικών δεικτών.
  • Το μοντέλο των συγχρηματοδοτούμενων έργων σε περιφερειακό η τομεακό επίπεδο δεν απέδωσε τα μέγιστα στα μικρά νησιά, λόγω και της διαφορετικής περιόδου ωρίμανσης ανά μικρό νησί της κάθε πρόσκλησης. Για το λόγο αυτό προτείνουμε την κατάτμηση μέρους των προγραμμάτων ανά δήμο και την έναρξη τους σύμφωνα με την ωριμότητα του ανά νησί – δήμο.
  • Τα σημερινά μοντέλα τεχνικής υποστήριξης δεν απέδωσαν τα αναμενόμενα. Σημαντική αιτία κωλυσιεργίας είναι  οι διαδικασίες και ο χρόνος πρόσληψης μόνιμου προσωπικού στους φορείς της κυβέρνησης και του χαμηλού ενδιαφέροντος της κάλυψης των θέσεων στους δήμους. Προτείνουμε: Δημιουργία Εξωτερικών Υποστηρικτικών Δομών ωρίμανσης και υλοποίησης έργων, μέσα από πιστοποιημένους φορείς ( Πανεπιστήμια, κλπ)
  • Στα μικρά νησιά κρίσιμα έργα δεν μπορούν να είναι και οικονομικά βιώσιμα. Προτείνουμε: την υπαγωγή σε εδικό καθεστώς η συντήρηση της λειτουργίας των έργων μετά την ολοκλήρωση της χρηματοδότησης τους.
  • Η ακτοπλοϊκή σύνδεση στα μικρά νησιά είναι αναπτυξιακό και βιώσιμο μέτρο για την ίδια την κοινωνία. Προτείνουμε: την δυνατότητα χρηματοδότησης από έσοδα του Δήμου δράσεων στήριξης της ακτοπλοϊκής σύνδεσης των νησιών, όπως ακριβώς μπορεί και σήμερα ένας μεγάλος αστικός δήμος να χρηματοδοτήσει τις αστικές του συγκοινωνίες.
  • Η Πολιτεία δεν κατάφερε με την είσπραξη του ΦΠΑ από τα μικρά νησιά να ανταποκριθεί στις ανάγκες των νησιών, ούτε στην εφαρμογή ισονομίας και ισοπολιτείας. Για το λόγο αυτό Προτείνουμε: Το Σύνολο του εισπραχθέντος ΦΠΑ από τα  μικρά νησιά να ενισχύει ως ΕΙΔΙΚΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ την Δημιουργία ΕΘΝΙΚΟΥ ΤΑΜΕΙΟΥ ΧΩΡΙΚΗΣ ΣΥΝΟΧΗΣ ΤΩΝ ΜΙΚΡΩΝ ΝΗΣΙΩΝ ( ιδιαίτερα στους τομείς των μεταφορών, των Υπηρεσιών κοινής ωφέλειας, των καυσίμων και των πρώτων υλών κλπ)
  • Λόγω αδυναμιών στελέχωσης και κάλυψης του συνόλου των αναγκών και των αναπτυξιακών ευκαιριών στα μικρά νησιά από το σημερινό σύστημα διακυβέρνησης, Προτείνουμε: Να επιτρέπονται οι διοικητικές κλπ συνέργειες, στήριξη παρακολούθηση και υλοποίηση προγραμμάτων των ΟΤΑ μικρών νησιών με εξωτερικούς φορείς και με το σύνολο των Νομικών προσώπων όπου συμμετέχουν ΟΤΑ, Πανεπιστήμια και τρίτους φορείς μετά από πιστοποίησης της ικανότητας τους από την κεντρική διακυβέρνηση.
  • Για να έχουμε  Χωρική συνοχή σε ένα μικρό νησί πρέπει η πολιτεία να λύσει τα βασικά θεμελιώδη δικαιώματα του νησιώτη κάτοικου, επισκέπτη και  επιχειρηματία. Προτείνουμε η Ενεργειακή Αυτονομία , η Ενεργειακή διασύνδεση των μικρών νησιών,  και η εξασφάλιση βασικών υπηρεσιών κοινής ωφέλειας ανά νησί να είναι πρώτος βασικός σχεδιασμός ανά μικρό νησί.
  •  Τα κέντρα Διοίκησης να  «κατέβουν σε επίπεδο περιφερειακής Διοίκησης» και όπου το Σύνταγμα της χώρας δεν διευκολύνει αυτό ( Άρθρο 24 του Συντάγματος), Προτείνουμε τότε η Πολιτεία να συστήσει Γνωμοδοτικό Τοπικό Συμβούλιο, το οποίο και θα εισηγείται στον φορέα πού έχει το δικαίωμα της υπογραφής, την πρόταση της κοινωνίας.
  • Η Χωρική Συνοχή στα μικρά νησιά πρέπει να βρίσκεται ανάμεσα σε δυο βασικές συνθήκες: Την Συνθήκη της Βιωσιμότητας και Ανάπτυξης ενός μικρού νησιού και την συνθήκη της Φέρουσας Ικανότητας αυτού.

 

 

Βασικά θέματα που συζητήθηκαν και προβλημάτισαν επίσης τα μέλη της επιτροπής ήταν και:

  1. Διασφάλιση της περιφερειακής Πολιτικής και της εφαρμογής των πολιτικών της.
  2. το Ζητούμενο της  ευρύτερης  εξατομίκευσης  των παρεμβάσεων.
  3. Πως οι μηχανισμοί οριζόντιοι και κάθετοι της διακυβέρνησης θα εναρμονισθούν ως πολιτικές σε εθνικό και Περιφερειακό Επίπεδο.
  4. Ποιος ο στόχος των κινήτρων και πως διασφαλίζεται η μέτρηση τους;
  5. Ποιος διασφαλίζεται η συμμετοχή της ΤΑ στους μηχανισμούς και στους θεσμούς διοίκησης;
  6. Τι γίνεται με αυτά που επιτρέπει το Ελληνικό θεσμικό πλαίσιο και η πολιτεία δεν τα στηρίζει;
  7. Να επαναπροσδιορισθεί τι σημαίνει διαφάνεια σε τοπικό επίπεδο και πώς αυτή οικοδομεί την τοπική ανάπτυξη;

Τέλος είναι ζοφερή η εικόνα και πραγματική: Όταν ακούμε περί εκσυγχρονισμού δημόσιας διοίκησης δεν θα πρέπει να μας διαφεύγει ότι για τα μικρά νησιά δεν υπάρχει καν διοίκηση.